Psychosomatyka

Gdy trudne emocje przejawiają się w „w ciele”

Każdy z nas boryka się ze swoimi problemami, trudnymi emocjami. Czasem są one dla nas oczywiste – jak smutek po utracie kogoś bliskiego czy strach przed klasówką, do której się nie przygotowaliśmy. Czasem jednak nasze uczucia nie są takie oczywiste. W okresie dojrzewania dopiero uczysz się rozpoznawać swoje emocje, to jak reagujesz w określonych sytuacjach, co jest dla ciebie przykre. Często możesz się spotkać z niezrozumieniem i brakiem akceptacji dla swoich negatywnych emocji ze strony twoich najbliższych, albo nie chcesz sprawiać im przykrości. Wtedy twoje emocje mogą wyrażać się przez reakcje twojego ciała. W takim przypadku mówimy o objawach psychosomatycznych.

Takie reakcje to na przykład ból brzucha i biegunka przed trudnym sprawdzianem, uczucie braku powietrza, kiedy onieśmiela cię obecność dziewczyny lub chłopaka, który ci się podoba, nagła potrzeba wyjścia do toalety przed wystąpieniem przed całą klasą.

Reakcje twojego ciała są kierowane przez mózg. Wiele funkcji naszego organizmu, takich jak oddychanie, akcja serca czy trawienie, jest regulowane w sposób nieświadomy.

Za kontrolę nad tymi procesami odpowiada autonomiczny system nerwowy, który w przeciwieństwie do ośrodkowego systemu nerwowego odpowiadającego za nasze świadome zachowania, ruch ciała itd., nie poddaje się świadomej kontroli. Oba systemy są jednak zarządzane przez mózg.
Kiedy nie potrafimy zrozumieć i świadomie wyrazić emocji, które nami kierują, mogą one przejawiać się poprzez objawy w ciele. Są one powodowane głównie przez napięcie nerwowe, które wpływa na aktywność autonomicznego układu nerwowego. 

Typowe objawy psychosomatyczne dotyczą układów:

  • pokarmowego – bóle brzucha, mdłości, biegunki i wymioty
  • krążenia – kołatania serca, ból w klatce piersiowej i omdlenia
  • oddechowego – duszność
  • nerwowego i mięśniowego – silne napięcie mięśni, skutkujące bólami głowy i stawów, a także zawroty głowy, drżenie mięśni
  • moczowego – zwiększone parcie na mocz, moczenie nocne
  • skóry – wysypki i wypadanie włosów, nadmierne pocenie się.

Jeżeli cierpisz z powodu któregoś z wyżej wymienionych objawów, zgłoś się do lekarza rodzinnego. Lekarz zleci najpierw badania oraz konsultacje ze specjalistami innych dziedzin, żeby wykluczyć ogólnomedyczne przyczyny twoich objawów. Jeżeli specjaliści nie znajdą uchwytnej przyczyny zaburzenia, być może jest to zaburzenie psychosomatyczne. Wówczas warto porozmawiać z psychologiem lub lekarzem psychiatrą. Te osoby przeprowadzą z tobą dłuższą rozmowę, w trakcie której spróbują ustalić, jaki problem w życiu i niewypowiedziane emocje mogą być przyczyną twoich objawów. Prawdopodobnie dostaniesz zalecenie podjęcia psychoterapii, czyli spotkań z terapeutą, który nauczy cię, jak radzić sobie z trudnościami oraz nauczyć się rozpoznawać i nazywać swoje uczucia. Jeżeli twoim dolegliwościom towarzyszą nasilone objawy lękowe lub depresyjne, jak brak chęci do życia, apatia, brak energii, skłonność do zachowań agresywnych, lekarz może zalecić przyjmowanie leków. Nie bój się ich przyjmować.

Leki stosowane w zaburzeniach lękowych i depresyjnych to najczęściej leki z grupy łagodnych leków przeciwdepresyjnych, które nie są uzależniające, nie zmieniają świadomości i są bezpieczne dla pacjenta.